Samisk perspektiv - ein integrert del av Reinkula

Eatneme

Dette er ein eigen modul som kan leggjast inn i opplegget, eller brukast som ein del av utstillinga.

Kvifor samisk perspektiv?

Reinen har ein heilt sentral plass i samisk kultur, historie, næring og identitet. Å inkludere samisk perspektiv i Reinkula gir elevane innsikt i:

• korleis menneske og rein har vore tett knytt gjennom tusenvis av år
• korleis samisk kultur har vore tilstades også i fjella lengst sør
• korleis reindrift er ein berebjelke i samisk kultur og språk
• korleis arealinngrep, klimaendringar og politiske avgjersler påverkar samiske samfunn
• korleis kunst, symbol og handverk uttrykkjer samisk verdiforståing
• kva sams problemstillingar ein har med å ta vare på leveområde for reinen, og korleis det påverkar kultur og levevis til dei menneska som vert berørte
• korleis urfolks-tankemåte kan vera med på å løyse mykje av dei miljøutfordringene me har i dag

Dette er i tråd med LK20 sitt krav om samisk innhald i alle fag.

Innhald som kan integrerast i undervisninga

1. Samisk reindrift – ei levande næring

• Reindrift er ein tradisjonell og moderne næring som krev inngåande kunnskap om natur, årstider og dyrevelferd.
• Elevane kan samanlikne villreinens årssyklus med tamreinens.
• Diskusjon: Kva skjer når trekkvegar blir stengde av vegar, hytter eller kraftutbygging?

2. Samiske symbol og estetikk

Elevane kan utforske:

• fargar og mønster frå duodji (samisk handverk)
• symbol knytt til natur, dyr og årstider
• korleis samisk kunst uttrykkjer identitet og tilhøyrsle

Dette kan integrerast i:

• bakgrunnsfargar
• mønster i landskapet
• tekstilelement (ull, skinn, tråd)

3. Samisk språk i utstillinga

Elevane kan lære og bruke enkle ord:

• eatneme
• boazu (rein)
• eallu (flokk)
• jahki (år)
• giđđa, geassi, čakča, dálvi (årstider)

Dette kan skrivast inn i kunstverket eller i utstillingsteksten.

4. Historiske perspektiv

• Samisk bruk av fjellet gjennom tusenvis av år
• Gamle trekkvegar og fangstanlegg
• Kolonisering, fornorskingspolitikk og dagens rettigheitskamp

Elevane kan leggje inn element av:

• ein gamal trekkveg
• eit gamalt gevir
• eit samisk symbol knytt til dyr, natur, årstid
• eit mønster inspirert av duodji

5. Etiske og politiske spørsmål

Passar særleg godt for ungdomstrinnet:

• Kva skjer når ulike interesser møtest i fjellet?
• Kven bestemmer over arealbruk?
• Korleis kan ein ta vare på både villrein og reindrift?
• Vill eller tam? Kva er skilnaden? 

Elevane kan velje ei problemstilling og formidle ho visuelt.

Korleis integrere samisk perspektiv i Reinkula‑utstillinga?

• Eigne tekstplakatar om samisk reindrift og kultur
• Elevverk med samiske symbol eller fargar
• Elevtekstar som inkluderer samiske ord
• Ei eiga «historisk linje» som viser vår felles historie